• ekonomi yazıları

Piyasa da Psikosomatik Olma Durumu

En son güncellendiği tarih: 19 Ara 2018


21 Mart 1983 sabahı Batı Şeriada'ki Arrabah köyünde, 17 yaşında ki Filistinli bir genç kız sınıfında otururken birden öksürüğe yakalanıyor ve nefes darlığı çekmeye başlıyor. Belirtilerin baş göstermesinden kısa bir süre sonra kızın yedi sınıf arkadaşı daha fenalaşıyor ve belirtiler diğer sınıflara sıçrıyor. Bir hafta sonra ise aynı durum yakınlarda ki başka kasabalara bile sirayet ediyor. Salgın toplamda 943 Filistinli ve birkaç İsrail askerini etkiler. Filistinliler İsrail'i kendilerine karşı kimyasal silah kullanmakla suçlarken, İsrailliler de Filistin'i kitlesel gösterilere zemin hazırlamak için zehir kullanmakla suçlar. Titizlikle yapılan soruşturmalar sonucunda ise hiçbir şey çıkmaz. Belirtiler için "psikosomatik" tanısı konmuştur. Diğer bir ifadeyle "kitlesel histeri". Kitlesel histeri, bir kişinin gösterdiği belirtileri ya da davranışları bilmeden benimseyen başkalarında da paniğe neden olur ve bir domino etkisi ortaya çıkar. Domino etkisinin ortaya çıkmasının en büyük nedeni ise kitlesel histerilerin hemen hepsi zorlayıcı ve stres yüklü çevrelerde gerçekleşir. Stres ise tehdit karşısında vücudumuz da önceden programlanmış fizyolojik bir reaksiyondur ve bizi rasyonel kararlar vermekten epey uzak bir noktaya götürebilir.


Piyasalar da bizler bu durumlarla hiç karşılaşmadık mı peki? Filistinli halkın psikosomatik tepki göstermesinin en büyük sebebi tehdit altında olmaktı bizler de farklı sebeplerle bile olsa piyasa da bir tehdit altında değil miyiz? Özellikle hisse senedi piyasalarında ana paramızdan daha fazla tutarda işlemler yaptığımız zaman çok yüksek oranda zarara katlanma tehditi, kredili işlemler de zarar ile birlikte kredi faizini de ödeme tehditi, elimizde ki tek birikmiş olan parayı hisse senedine yatırım yaptığımızda o paranın azalıyor olma tehditi gibi daha da uzayıp giden bir sürü tehdit altında kararlarımızı almıyor muyuz? Yatırım yapmış olduğumuz hisse senedine satışlar gelmeye başladığı zaman beklediğimiz hedef fiyat seviyesine daha ulaşmamışken bir panik ile satış yapıyoruz ve bu satışlar kitlesel histeri ile daha da derinleşip hissenin normalden daha fazla değer kaybetmesine neden olabiliyor. Hatta sadece hisse senedi için değil piyasanın geneli için de bir çok defa aynı olay ile karşılaşabiliyoruz. Yakın tarihten bir örnek vermek isterim, 22 Mayıs 2013 tarihinde piyasa 93.398 puanından işlem görmüş ve daha sonra FED'in aldığı kararlar ve Gezi Parkı direnişi ile sert düşüşler yaşamaya başlamıştır ta ki Şubat 2014 tarihine kadar. İlk kuvvetli satışta elinde ki hisseleri satamayan-ki en büyük sebebi düşüşü kabul edememe- bir çok yatırımcı bu tarihler arasında elinde ki hisseleri taşımaya karar vermişti fakat gazete de yazılan ekonomi yazılarında ve televizyon kanallarında konuşulan ekonomi programlarında o dönemde piyasanın 60 bin seviyelerini kırmasıyla piyasanın 40 binlere kadar gerileme ihtimalleri konuşuluyor ve bu konuda yatırımcılar uyarılmaya çalışılıyordu . 29 Ocak 2014 tarihinde ise piyasa 61 bin seviyesinin altına inip 60.753 seviyesine kadar düştü ve elinde ki zarar da olan hisseleri taşımaya kararlı olan bir çok yatırımcı o tarihte psikosomatik olarak ellerinde ki hisseleri satmaya başladılar ki nitekim o tarih kuvvetli işlem hacimlerinin yaşandığı günlerden biri oldu. Piyasa 29 Ocak 2014 tarihinde ki kapanışını ise 62.088 puanından yaptı sonra ki günler de bir kaç kere daha 61 bin seviyesinin altına sarkmış olsa da genel itibariyle o tarihten sonra 100 bin puanına giden yolculuğuna başlamış oldu.


Diğer Tüm Bilimlerden Ziyade Paranın Biliminde… Karmaşıklık Gerçeği Ortaya Çıkartmak İçin Değil Onu Gizlemek Ya da Ondan Kaçınmak İçin Kullanılır.” John Kenneth Galbraith


Cemre


Not: Yukarı da ki Filistin örneklemesi Tali SHAROT'un "Başkalarının Aklı" kitabından alınmıştır.




#nörofinans #davranissalfinans #davranissalekonomi #borsa #finans #ekonomi #piyasalar #iktisat #psikosomatik #bist #borsa

362 görüntüleme2 yorum
Unknown Track - Unknown Artist
00:00 / 00:00
  • twitter-logo
  • White Facebook Icon
  • White Instagram Icon